సంకల్పంతో అంబేద్కర్వాది, మహాత్మా గాంధీ సిద్ధాంతాలను విశ్వసించే వ్యక్తి, విద్య, లౌకికవాదం, జాతీయ సమైక్యతపై మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ దార్శనికతను ఆచరించే నాయకుడు. కొన్ని చిరునామాలు కేవలం చిరునామాలు కావు. అవి ఒక జాతి మనస్సాక్షిలో భాగమవుతాయి. 10 కింగ్ హెన్రీ రోడ్, లండన్ అలాంటి చిరునామాల్లో ఒకటి.
1921–22 మధ్య కాలంలో భారతరత్న డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ నివసించిన ఈ లండన్ నివాసం, భారత రాజ్యాంగ ప్రధాన రూపకర్తగా, ఆధునిక భారతదేశంలో సామాజిక న్యాయానికి గొప్ప పోరాటయోధుడిగా ఎదగబోయే మహనీయుని మేధో ప్రయాణంలో ఒక ముఖ్యమైన అధ్యాయం. ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి ఈ చారిత్రక ప్రదేశాన్ని సందర్శించడం కేవలం ఒక అధికారిక కార్యక్రమం కాదు. అది చరిత్రతో, రాజ్యాంగ విలువలతో, ప్రతి పౌరుడూ సమానత్వాన్ని కేవలం హామీగా కాకుండా అనుభవించే భారతదేశ నిర్మాణం అనే అసంపూర్తి కర్తవ్యంతో ఒక అనుసంధానం. బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ స్ఫూర్తితో జీవించే మనలాంటి వారికి ఈ సందర్శన మరింత లోతైన అర్థాన్ని కలిగి ఉంది.
చారిత్రక చిరునామా ఇచ్చే సందేశం :
అంబేద్కర్ జీవితం కుల వివక్ష, సామాజిక వెలివేత, అసమానతలకు వ్యతిరేకంగా సాగిన నిరంతర పోరాటం. సామాజిక స్వేచ్ఛ లేకుండా రాజకీయ స్వాతంత్రం సంపూర్ణం కాదని ఆయన విశ్వసించారు. కేవలం ఎన్నికలతో ప్రజాస్వామ్యం నిలబడదని, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం ఆధారంగా జీవన విధానంగా ప్రజాస్వామ్యం మారాలని ఆయన ఆకాంక్షించారు.
ఆ దృష్టి నేటికీ ఎంతో ప్రాసంగికం :
అంబేద్కర్ ఒకప్పుడు విద్యార్థిగా నివసించిన ఇంటిలోకి ఒక నాయకుడు అడుగుపెట్టడం అంటే, ఒక యువ మేధావి చదువుతూ, ఆలోచిస్తూ, చారిత్రక లక్ష్యానికి తనను తాను సిద్ధం చేసుకున్న స్థలంలో నిలబడటం. గొప్ప మార్పులు ఎప్పుడూ అధికారంతోనే ప్రారంభం కావు.. చాలా సందర్భాల్లో అవి ఆలోచనలతో ప్రారంభమవుతాయని అది గుర్తుచేస్తుంది. పాలనలో కూడా ఆలోచనలకు ప్రాధాన్యం ఉంది. రాజ్యాంగం కేవలం ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో భద్రపరిచే న్యాయపత్రం కాదు. అది భారత ప్రజలకు ఇచ్చిన నైతిక హామీ.
ప్రజల కోసమే రాజకీయ అధికారం :
కాంగ్రెస్ సంప్రదాయం తన అత్యుత్తమ రూపంలో, కులం, మతం, భాష, ప్రాంతం, ఆర్థిక స్థితి అనే భేదాలు లేకుండా ప్రతి పౌరుడికీ సమానంగా చెందిన భారతదేశాన్ని నిర్మించాలనే భావనతో అనుబంధమై ఉంది. స్వాతంత్ర పోరాటం నుంచి గణతంత్ర నిర్మాణం వరకు, భారత ప్రజాస్వామ్య ప్రయాణం వైవిధ్యమే మన బలం, సమాజంలోని ఏ వర్గాన్నీ వెనుకకు నెట్టకుండా దేశ అభివృద్ధి సాధించాలనే విశ్వాసంపై నిర్మితమైంది. ఇక్కడే రేవంత్ రెడ్డి నాయకత్వానికి ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది. ముఖ్యమంత్రి కేవలం రహదారులు, భవనాలు, బడ్జెట్లు, శాఖలను నిర్వహించే పరిపాలకుడు మాత్రమే కాదు. ఆ పదవికి మరింత గొప్ప బాధ్యత ఉంది.. ప్రతి పౌరుడి గౌరవాన్ని కాపాడటం, అవకాశాలను విస్తరించడం, అత్యంత బలహీనుడైన పౌరుడు కూడా ప్రభుత్వం తనను మరచిపోలేదనే భావన కలిగించడం.
పేదలకు అభివృద్ధి చేరకపోతే అభివృద్ధికి అర్థం లేదు. అవకాశాలు కొద్దిమంది సంపన్నులకే పరిమితమైతే విద్యకు అర్థం లేదు. ప్రజలు ప్రభుత్వ దృష్టిలో సమానులమనే భావన పొందకపోతే ప్రజాస్వామ్యానికి అర్థం లేదు. సామాన్య ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరచడానికి రాజకీయ అధికారం ఉపయోగించకపోతే ఆ అధికారానికి అర్థం లేదు.
అంబేద్కర్ అసంపూర్తి లక్ష్యం :
బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ భారతదేశానికి రాజ్యాంగాన్ని అందించారు. కానీ ఆయన లక్ష్యం కేవలం రాజ్యాంగ రచనతో ముగియలేదు. పుట్టుక ఆధారంగా ఒక మనిషి భవిష్యత్తు నిర్ణయించబడని భారతదేశాన్ని ఆయన కోరుకున్నారు. విద్య మనస్సులను విముక్తి చేయాలని ఆయన ఆకాంక్షించారు. మహిళలు గౌరవం, సమానత్వంతో జీవించాలని కోరుకున్నారు. కార్మికులు, అణగారిన వర్గాలకు హక్కులు ఉండాలని పోరాడారు. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా ఆయన ఒక అసౌకర్యకరమైనప్పటికీ అవసరమైన సత్యాన్ని అర్థం చేసుకున్నారు.. చట్టంలో సమానత్వాన్ని రాజ్యాంగం అందించగలదు. కానీ సమానత్వాన్ని వాస్తవ జీవితంలో అమలు చేయడానికి సమాజం నిరంతరం పోరాడాలి. ఆ పోరాటం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది.
పేద కుటుంబానికి చెందిన ఒక బాలుడు నాణ్యమైన విద్య కోసం ప్రయత్నించినప్పుడు అది కొనసాగుతుంది. వివక్ష లేకుండా అవకాశాన్ని కోరే యువకుడు ముందుకు వచ్చినప్పుడు అది కొనసాగుతుంది. సమాన గౌరవం కోసం ఒక మహిళ పోరాడినప్పుడు అది కొనసాగుతుంది. ఒక అణగారిన వర్గం దానం కాదు, న్యాయం కోరినప్పుడు అది కొనసాగుతుంది. విభజనకు బదులుగా సమగ్రతను ఎంచుకునే ప్రతి రాజకీయ నాయకుడి నిర్ణయంలో కూడా ఆ పోరాటం కొనసాగుతుంది. చరిత్ర నుంచి నేర్చుకునే నాయకత్వం నిజమైన విద్యావంతుడైన నాయకుడు చరిత్రను కేవలం చదవడు.. దాని నుంచి నేర్చుకుంటాడు.
చారిత్రక ప్రదేశాలను కేవలం సందర్శించడు.. అవి ఎందుకు ముఖ్యమో అర్థం చేసుకుంటాడు. రాజ్యాంగ విలువలను కేవలం మాట్లాడడు. వాటిని పాలనలో ఆచరణలోకి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. అందుకే రేవంత్ రెడ్డి అంబేద్కర్ లండన్ నివాసాన్ని సందర్శించడాన్ని కేవలం రాజకీయ ప్రతీకగా చూడకూడదు. భారత గణతంత్రం నిర్మితమైన మేధో, నైతిక పునాదులతో నాయకత్వం అనుసంధానమై ఉండాలనే గుర్తింపుగా చూడాలి.
లౌకికవాదం, సామాజిక న్యాయం, రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్యాన్ని విశ్వసించే మనకు బాబాసాహెబ్ వారసత్వం కేవలం పూలమాలలు, విగ్రహాలు, జయంతులు, ప్రసంగాలకు పరిమితం కాకూడదు. పేదలకు అవకాశాలు లభించినప్పుడు ఆయన వారసత్వం జీవిస్తుంది.
అణగారిన వర్గాలకు విద్య అందినప్పుడు అది జీవిస్తుంది. వివక్షను సవాలు చేసినప్పుడు అది జీవిస్తుంది. మహిళలు సాధికారత పొందినప్పుడు అది జీవిస్తుంది. యువతకు ఆశ, అవకాశం లభించినప్పుడు అది జీవిస్తుంది. ప్రభుత్వం ప్రతి పౌరుడినీ సమాన గౌరవంతో చూసినప్పుడు అది జీవిస్తుంది. రాజ్యాంగాన్ని కేవలం మాటల్లో కాకుండా దాని స్ఫూర్తిలో గౌరవించినప్పుడే అంబేద్కర్ వారసత్వం నిజంగా జీవిస్తుంది.
తెలంగాణకు, భారతదేశానికి ఒక సందేశం :
తెలంగాణ పోరాటం, పట్టుదల, సామాజిక మార్పు చరిత్ర కలిగిన రాష్ట్రం. దాని భవిష్యత్తు కూడా భారతదేశాన్ని బలపరిచే అదే సూత్రాలపై నిర్మించబడాలి.. సమగ్రతతో కూడిన అభివృద్ధి, న్యాయంతో కూడిన పురోగతి, గౌరవంతో కూడిన ఆర్థిక వృద్ధి.
తెలంగాణ ప్రజలకు నిరంతరం తమను వేర్వేరు గుర్తింపులుగా విడదీసే రాజకీయాలు అవసరం లేదు. ప్రతి పౌరుడితో ప్రభుత్వం ఇలా చెప్పే నాయకత్వం అవసరం.. “మీరు ఈ సమాజంలో భాగం. మీరు ముఖ్యమైనవారు. మీ పిల్లలు ముఖ్యమైనవారు.
మీ కలలు ముఖ్యమైనవి.” అదే రాజ్యాంగ పౌరసత్వం యొక్క అసలైన స్ఫూర్తి. ఒక ప్రభుత్వం తన చేతుల్లో ఎంత అధికారం ఉందనే దానితో మాత్రమే కాకుండా, అత్యల్ప వనరులు కలిగిన ప్రజల కోసం ఆ అధికారాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తుందనే దానితో కూడా అంచనా వేయాలి. ఇదే కాంగ్రెస్ సంప్రదాయం యొక్క లోతైన అర్థం.. కేవలం ఒక రాజకీయ సంస్థగా కాకుండా, వైవిధ్యాన్ని గౌరవించే, లౌకికవాదాన్ని కాపాడే, సామాజిక న్యాయాన్ని సాధించే, ప్రతి పౌరుడికీ జాతీయ కథనంలో సమాన స్థానం కల్పించే భారతదేశం అనే నిరంతర ఆలోచన.
కింగ్ హెన్రీ రోడ్ నుంచి భారత వీధుల వరకు ఆ సాధారణ లండన్ నివాసం నుంచి భారత రాజ్యాంగం వరకు సాగిన ప్రయాణంలో ఒక గొప్ప స్ఫూర్తి ఉంది. అక్కడ ఒకప్పుడు విద్యార్థిగా నివసించిన వ్యక్తి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, వందల కోట్ల ప్రజల జీవితాలను నేటికీ ప్రభావితం చేస్తున్న రాజ్యాంగ వ్యవస్థ నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆ ప్రయాణం మనకు ఒక శక్తివంతమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది..
చరిత్ర కేవలం పార్లమెంటులోనో, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లోనో మాత్రమే రూపుదిద్దుకోదు. కొన్నిసార్లు అన్యాయాన్ని తన విధిగా అంగీకరించడానికి నిరాకరించే ఒక దృఢమైన మనస్సులో, ఒక నిశ్శబ్ద గదిలోనే చరిత్ర ప్రారంభమవుతుంది. ప్రతి తరం ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన పాఠం ఇదే. అందువల్ల 10 కింగ్ హెన్రీ రోడ్ ముందు నిలబడటం అంటే కేవలం గతం ముందు నిలబడటం కాదు. అది మనల్ని ఒక ప్రశ్న అడగడం.. “బాబాసాహెబ్ ప్రారంభించిన కార్యాన్ని పూర్తి చేయడానికి మనం ఈ రోజు ఏమి చేస్తున్నాం?”
ఈ ప్రశ్న ప్రభుత్వాలకు వర్తిస్తుంది.
రాజకీయ పార్టీలకు వర్తిస్తుంది. పౌర సమాజానికి వర్తిస్తుంది. ప్రతి పౌరుడికీ వర్తిస్తుంది. బాబాసాహెబ్కు నివాళి. భవిష్యత్తుపై బాధ్యత బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ దార్శనికతను గాఢంగా గౌరవించే వ్యక్తిగా, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి నాయకత్వంలోని రాష్ట్రంలో పనిచేసే అవకాశం లభించిన వ్యక్తిగా, భారతదేశంలోని గొప్ప మేధావి, సామాజిక విప్లవకారుల్లో ఒకరైన అంబేద్కర్కు అనుబంధం ఉన్న ఈ చారిత్రక ప్రదేశాన్ని మన ముఖ్యమంత్రి సందర్శించడం నాకు గర్వకారణం. అయితే అంబేద్కర్కు నిజమైన గౌరవం ఒక సందర్శనతో ముగియకూడదు.
నిజమైన నివాళి కార్యాచరణ. నిజమైన నివాళి విద్య. నిజమైన నివాళి సమానత్వం. నిజమైన నివాళి న్యాయం. తరువాతి తరం మనకు అందిన సమాజం కంటే మరింత మానవీయమైన, మరింత సమానమైన, మరింత ఐక్యమైన సమాజాన్ని వారసత్వంగా పొందేలా చేయడమే నిజమైన నివాళి. ప్రతి ప్రభుత్వం, ప్రతి రాజకీయ నాయకుడు, ప్రతి ప్రజాసేవకుడు చివరికి ఈ ప్రమాణాల ఆధారంగానే అంచనా వేయబడాలి.
లక్షలాది భారతీయులకు 10 కింగ్ హెన్రీ రోడ్ కేవలం ఒక చారిత్రక చిరునామా కాదు. అది ఒక తీర్థస్థలం. అది ఒక విద్యా స్థలం. అది ఒక మేధో జాగరణ స్థలం. అది గతం వర్తమానంతో సంభాషించే ప్రదేశం. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, సమానత్వం, గౌరవం, సామాజిక న్యాయం కోసం పోరాటం ఎప్పటికీ ముగియదనే విషయాన్ని గుర్తుచేసే ప్రదేశం. భారతదేశాన్ని రాజ్యాంగ దృష్టితో వెలిగించిన భారతరత్న డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్కు నా వినమ్ర నివాళి.
ఈ చారిత్రక ప్రదేశాన్ని సందర్శించి, నాయకత్వం రాజ్యాంగ విలువలతో అనుసంధానమై ఉండాలని మనకు గుర్తుచేసిన ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డికి నా అభినందనలు. గొప్ప ముఖ్యమంత్రి అంటే కేవలం ఒక రాష్ట్ర అత్యున్నత పదవిని నిర్వహించే వ్యక్తి కాదు. ప్రతి పౌరుడికి గౌరవం లభించాలి, ప్రతి బిడ్డకు అవకాశం లభించాలి, ప్రతి సమాజానికి గౌరవం ఉండాలి, ప్రతి మనిషికి న్యాయం లభించాలి అనే విషయాన్ని అర్థం చేసుకునే నాయకుడే గొప్ప ముఖ్యమంత్రి. భారతదేశానికి అవసరమైన నాయకత్వం ఇదే. తెలంగాణ కోరుకునే రాజ్యాంగ స్ఫూర్తి ఇదే. బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ కలలుగన్న భారతదేశం ఇదే. జై భీమ్.. జై హింద్.. జై సంవిధాన్.. జై తెలంగాణ..
- మొహమ్మద్ ముజీబ్ ఖాన్..