తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో మహిళా స్వరానికి నాంది పలికిన మహోన్నత వ్యక్తిత్వం మొల్ల. ఆమెను “కుమ్మరి మొల్ల” అని కూడా పిలుస్తారు. సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించినప్పటికీ, అసాధారణ ప్రతిభతో తెలుగు కవితా గగనంలో చిరస్థాయిగా నిలిచారు.
జననం – కాలపరిమితి
చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం మొల్ల 15వ శతాబ్దంలో జీవించారు. ఆమె జన్మస్థలం కడప జిల్లా ప్రాంతమని భావిస్తారు. తండ్రి ఆత్మనాథుడు శైవభక్తుడు. కుటుంబ వాతావరణం ఆధ్యాత్మికతతో నిండినదిగా చెప్పబడింది.
సామాజిక నేపథ్యం
మొల్ల కుమ్మరి (కుండల వృత్తి) సమాజానికి చెందినవారని సాధారణంగా పేర్కొంటారు. ఆ కాలంలో సాహిత్యం ప్రధానంగా పండితుల వర్గానికే పరిమితమై ఉండేది. అలాంటి సమయంలో సాధారణ కుటుంబానికి చెందిన మహిళ సాహిత్యరంగంలోకి రావడం అరుదైన విషయం.
ప్రముఖ కృతి – మొల్ల రామాయణం
మొల్లకు చిరస్థాయిగా పేరు తెచ్చిన గ్రంథం “మొల్ల రామాయణం”.
సంస్కృతంలో వాల్మీకి రామాయణం ఉన్నప్పటికీ, ప్రజలకు అర్థమయ్యే సరళమైన తెలుగులో రామకథను అందించాలనే సంకల్పంతో ఆమె ఈ గ్రంథాన్ని రచించారు.
ఆమె శైలి ప్రత్యేకతలు:
• క్లిష్టమైన సంస్కృత పదజాలం కాకుండా సులభమైన తెలుగు
• భావానికి ప్రాధాన్యం
• భక్తి, నీతి, మానవీయ విలువలు
• అలంకారాల ఆర్భాటం కన్నా సరళతసాహిత్య ప్రాముఖ్యత
మొల్ల రచనల్లో భక్తి ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. ఆమె రాముని పట్ల గాఢమైన ఆరాధనను వ్యక్తపరిచారు. మహిళా కవయిత్రిగా పురుషాధిక్య సాహిత్య ప్రపంచంలో తన ప్రతిభను చాటుకోవడం ఆమె గొప్పతనం.
సాహిత్య వారసత్వం
మొల్ల కవిత్వం ప్రజాసాహిత్యానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. అందుకే ఆమె రచనలు పండితులకు మాత్రమే కాక సామాన్య ప్రజలకూ సులభంగా చేరాయి. స్త్రీ ప్రతిభకు ప్రతీకగా, సాధారణ వర్గాల సామర్థ్యానికి చిహ్నంగా మొల్ల నిలిచారు. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో మొల్ల ఒక వెలుగురేఖ. సరళమైన భాషలో మహత్తర భావాలను వ్యక్తపరచి, సాహిత్యరంగంలో స్త్రీలకు మార్గదర్శకురాలయ్యారు. ఆమె పేరు తెలుగు భాషతో పాటు శాశ్వతంగా నిలిచి ఉంటుంది.