ప్రశ్నించేతత్వం(Questioning) లేని సమాజం(Society) జీవచ్ఛవం వంటిది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ(Democracy)కు పౌరుడి గొంతుకే ప్రాణాధారం. సమాజంలో అధర్మం వేళ్లూనుకుపోతున్నప్పుడు మనం వహించే మౌనం.. ఆ అన్యాయానికి మనం ఇచ్చే మౌన అంగీకారమే. నూతన సంవత్సర(New Year 2026) ప్రభాత వేళ, నిశ్శబ్దాన్ని ఛేదించి బాధ్యతాయుతమైన గళాన్ని వినిపించడం మన కనీస ధర్మం. చట్టం కల్పించిన అధికారాలను వినియోగించుకోకపోతే అరాచకం రాజ్యమేలుతుంది. మీ మౌనం మీ ఉనికికే ముప్పుగా పరిణమించకముందే ఇకనైనా విజ్ఞత(Wisdom)తో కూడిన ప్రశ్నకు పదును పెట్టండి.
మౌనం వీడి.. హక్కును చాటండి..
రాజ్యాంగంలోని 19వ అధికరణ(1)(ఎ) ప్రతి పౌరుడికి భావప్రకటన స్వేచ్ఛను ప్రాథమిక హక్కుగా ప్రసాదించింది. ఈ హక్కు కేవలం మాటలకు పరిమితం కాదు. ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను నిలదీసే అధికారాన్ని కూడా కలిగి ఉంటుంది. 2026 నాటికి మనం గమనించాల్సింది ఏంటంటే నిశ్శబ్దంగా ఉండటం అంటే మన హక్కులను మనం వదులుకోవడమే. గతంలో పౌరుల నిరసన హక్కులను పరిమితం చేయాలని చూసిన కొన్ని ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులను ఉన్నత న్యాయస్థానాలు సైతం తప్పుబట్టాయి. ప్రశ్నించే గొంతుకలను అణచివేయడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం పదే పదే హెచ్చరించింది. రాజ్యాంగ నిర్మాతలు ఆశించిన పారదర్శక సమాజం సిద్ధించాలంటే పౌరులందరూ చైతన్యవంతులై స్పందించాలి.
పారదర్శకతకు పౌరుడే కాపలాదారు
సమాచార హక్కు చట్టం-2005 పౌరుల చేతిలో ఉన్న అత్యంత శక్తివంతమైన, న్యాయపరమైన ఆయుధం. ప్రభుత్వ శాఖలు జారీ చేసే నిధుల విడుదల ఉత్తర్వులు, వివిధ అభివృద్ధి పనుల కోసం వెలువడే ఆర్థిక ఉత్తర్వుల ద్వారా ప్రజాధనం ఏవిధంగా వినియోగించబడుతుందో తెలుసుకునే హక్కు ప్రతి పౌరుడికి ఉంది. ఈ చట్టం ద్వారా సమాచారాన్ని కోరడం అనేది ఒక సామాజిక బాధ్యత. మనం మౌనంగా ఉంటే అవినీతి వ్యవస్థీకృతం అవుతుంది. అదే ప్రశ్నిస్తే జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది. సమాచార హక్కును వినియోగించి వ్యవస్థలోని లోపాలను ఎండగట్టినప్పుడే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం విరాజిల్లుతుంది. ప్రశ్నించే సంస్కృతిని అలవర్చుకున్నప్పుడే స్వచ్ఛమైన పాలన సాధ్యమవుతుంది.
న్యాయ వివేచన
న్యాయస్థానాలు ఎప్పుడూ ప్రశ్నించే పౌరుల పక్షాన నిలబడి తీర్పులు ఇచ్చాయి. రోమేష్ థాపర్ వర్సెస్ మద్రాస్ రాష్ట్రం, శ్రేయా సింఘాల్ వర్సెస్ భారత ప్రభుత్వం వంటి వ్యాజ్యాల్లో వాక్ స్వాతంత్ర్యం ప్రాముఖ్యతను న్యాయస్థానాలు ఉద్ఘాటించాయి. ప్రభుత్వాలు జారీ చేసే ఏకపక్ష ఉత్తర్వులు.. ముఖ్యంగా పౌర హక్కులకు లేదా భూ హక్కులకు భంగం కలిగించే వివాదాస్పద ఉత్తర్వులను పౌరులు న్యాయస్థానాల్లో సవాలు చేసి విజయం సాధించారు. చట్టం పట్ల అవగాహన కలిగి ఉండటం అంటే అన్యాయాన్ని మౌనంగా భరించడం కాదని ప్రతిఒక్కరూ గుర్తించాలి. న్యాయవ్యవస్థపై పరిపూర్ణ నమ్మకంతో రాజ్యాంగబద్ధమైన పద్ధతుల్లో మన అసమ్మతిని వ్యక్తం చేయడం నేర్చుకోవాలి.
డిజిటల్ చైతన్యం
నేటి కాలంలో ప్రతి పౌరుడికి సామాజిక మాధ్యమాలు ఒక వేదికగా మారాయి. కానీ దీన్ని బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించాలి. సమాచార సాంకేతిక చట్టంలోని నిబంధనలు మన అంతర్జాల ప్రవర్తనను పర్యవేక్షిస్తాయి. తప్పుడు సమాచారాన్ని కాకుండా వాస్తవాలను వెలికితీసే హేతుబద్ధమైన ప్రశ్నలను మనం సంధించాలి. ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు కాకుండా సామాజిక మార్పు కోసం గొంతెత్తాలి. 2026లో సాంకేతిక విప్లవం మరింత వేగవంతమవుతున్న తరుణంలో మన గొంతును నిర్మాణశీలమైన పనుల కోసం వాడాలి. నిశ్శబ్దాన్ని వీడి సమాజ హితం కోసం మీ కలం పట్టండి.
రాజకీయ పరిపక్వత
ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటేయడం ఒక ఎత్తు అయితే ప్రజాప్రతినిధులను నిరంతరం ప్రశ్నించడం మరో ఎత్తు. ఎన్నికల నిర్వహణ, ప్రజాప్రతినిధుల ప్రవర్తనా నియమావళికి సంబంధించి వివిధ ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాలు స్పష్టమైన ఆదేశాలను ఇస్తాయి. మీ ప్రాంతంలో జరుగుతున్న అభివృద్ధి పనుల నాణ్యతను, ప్రభుత్వ నిధుల వినియోగాన్ని ప్రశ్నించే ధైర్యం కలిగి ఉండాలి. ప్రజా ప్రతినిధులు ప్రజలకు సేవకులు మాత్రమేనని, వారు యజమానులు కాదని నిరంతరం గుర్తుంచుకోవాలి. నిశ్శబ్దం అనేది బలహీనతకు చిహ్నం. ప్రశ్న అనేది చైతన్యానికి నిదర్శనం. రాజకీయాల్లో మార్పు రావాలంటే పౌరుల్లో ప్రశ్నించేతత్వం పెంపొందాలి.
భవిష్యత్తు పిలుపు
నూతన సంవత్సరం (2026) మనకు కేవలం ఒక వేడుక కాకూడదు. అది ఒక సామాజిక చైతన్య వేదిక కావాలి. ప్రభుత్వం వెలువరించే ప్రతి ముఖ్యమైన ఉత్తర్వు, సంక్షేమ పథకాలు అర్హులకు చేరుతున్నాయా లేదా అని ప్రతి పౌరుడు విశ్లేషించాలి. మనలోని భయాన్ని పారదోలి చట్టబద్ధమైన పద్ధతుల్లో వ్యవస్థను ప్రశ్నించడం ప్రారంభిద్దాం. అన్యాయం జరిగిన చోట మౌనం వహించడం అంటే ఆ అధర్మాన్ని ప్రోత్సహించడమే అని గ్రహిద్దాం. రాజ్యాంగం మనకు ప్రసాదించిన స్వేచ్ఛను సమాజ హితం కోసం, సత్యం కోసం వినియోగిద్దాం. మీరు ప్రశ్నిస్తేనే మార్పునకు అంకురార్పణ జరుగుతుంది.
- ఫిరోజ్ ఖాన్