- వడ్డాది సుబ్బరాయుడు
- మార్చి 2… వడ్డాది సుబ్బరాయుడు వర్ధంతి
వడ్డాది సుబ్బరాయుడు (జూలై 30, 1854 – మార్చి 2, 1938) తెలుగు నాటక సాహిత్యంలో విశిష్ట స్థానాన్ని పొందిన గొప్ప నాటక రచయిత. ఆయన “వసురాయకవి”గా ప్రసిద్ధి చెందారు. తెలుగులో నాటక రంగానికి ప్రాథమిక రూపుదిద్దించిన వ్యక్తులలో ఒకరుగా, ఆయన నాటక రచన సంస్కృత నాటక సంప్రదాయాన్ని అనుసరించినప్పటికీ, తెలుగు భాషలో సహజంగా ప్రవహించేలా తన రచనలను తీర్చిదిద్దారు.
వడ్డాది సుబ్బరాయుడు 1854 జూలై 30న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని పాసర్లపూడి గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయనకు అనధికారిక విద్య మాత్రమే లభించినప్పటికీ, స్వయంకృషితో గొప్ప పండితుడిగా ఎదిగారు. బాల్యంలోనే నాటకాలు, సాహిత్యంపై మక్కువ కలిగి, స్వయంగా అధ్యయనం చేసి పాండిత్యం సంపాదించారు.
సుబ్బరాయుడు తన విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తిచేసిన తరువాత, రాజమండ్రిలోని ఉన్నత పాఠశాలలో తెలుగు అధ్యాపకుడిగా పని చేశారు. అనంతరం ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ కళాశాలలో తెలుగు ఉపన్యాసకుడిగా నియమితులయ్యారు. ఈ పదవుల్లో ఉండే సమయంలో తెలుగు సాహిత్యాన్ని మరింతగా అభ్యసించి, నాటక రచనలో తనదైన ముద్ర వేశారు.
వడ్డాది సుబ్బరాయుడు చాటు పద్యాలు చెప్పడంలో అపారమైన నైపుణ్యం కలిగినవారు. ఆయన కవితా వ్యాసంగం 1875లో ప్రారంభమై, మరణించే వరకు కొనసాగింది.
ఆయన రచనల్లో ప్రధానంగా…వసురాయ చాటు ముక్తావళి, వసురాయ చాటు ప్రబంధం, నామనందన శతకం (1877), భక్త చింతామణి శతకం (1883), ఆర్త రక్తమణి శతకం (1933)తో పాటు, సుబ్బరాయుడు మొత్తం 7 నాటకాలు రచించారు. అన్నీ సంస్కృత నాటకాల తెలుగు అనువాదాలు. వేణి సంహారం (1883, ప్రచురణ: 1886), విక్రమోర్వశీయం (1884, ప్రచురణ: 1889), ప్రబోధ చంద్రోదయం (1891, ప్రచురణ: 1893), చండ కౌశికము (1900), అభిజ్ఞాన శాకుంతలము (1906), మల్లికామారుత ప్రకరణము (1903, ప్రచురణ: 1929), ఆంధ్ర కుందమాల (1931, ప్రచురణ: 1932).
ఆయన నాటకాలు భాషా సౌందర్యంతో పాటు, సంస్కృత నాటక శైలిలో నిర్మితమై, తెలుగులో చదవడానికి, ప్రదర్శించడానికి అనువుగా ఉండేవి. వాటిని పాఠ్య గ్రంథాలుగా గుర్తించారు, తద్వారా అనేక మంది విద్యార్థులు, నాటకకారులు ఈ నాటకాల ద్వారా ప్రేరణ పొందారు. ఆయన నాటకాలు నాటకీయత, హాస్యం, భావావేశం, పాత్రల లోతైన చిత్రణను కలిగి ఉంటాయి. ఆయన సంస్కృత నాటకాలను తెలుగులోకి అనువదించి, తెలుగు నాటక రంగానికి గొప్ప మదుపరులుగా నిలిచారు.
ఆయన రచనలు తెలుగు నాటక రంగానికి ప్రేరణగా మారాయి. నాటక రంగంలో సంస్కృత నాటకాల అనువాదాలను మాత్రమే కాకుండా, స్వతంత్రంగా తెలుగు నాటక రచనకు మార్గ దర్శకత్వాన్ని అందించారు. ఆయన ప్రతిభను గుర్తించి, రాజమండ్రి పురప్రముఖులు గండపెండేరం తొడిగి “సూక్తి సుధానిధి” అనే బిరుదునిచ్చి సత్కరించారు. ఆయన నాటకాలు పాఠ్యగ్రంథాలుగా చేరి, విద్యార్థులకు ప్రాముఖ్యత కలిగాయి.
సుబ్బరాయుడు 1938 మార్చి 2న కన్నుమూశారు. అయినప్పటికీ, ఆయన రచనలు తెలుగు నాటకరంగంలో ఇప్పటికీ ప్రాముఖ్యత కలిగినవే. ఆయన అనువాదాలు, రచనలు నాటక కళాకారులు, విద్యార్థులు, సాహిత్యాభిమానుల కోసం మిగిలి పోయాయి.
వడ్డాది సుబ్బరాయుడు తెలుగు నాటకరంగానికి గొప్ప సేవ చేశారు. ఆయన రచనలు సాంస్కృతిక, సాహిత్య, నాటక ప్రస్థానాలకు మార్గదర్శకంగా నిలిచాయి. ఆయన రాసిన నాటకాలు నేడు కూడా ప్రదర్శించబడుతూనే ఉన్నాయి. సంస్కృత నాటకాలను తెలుగులో అందుబాటులోకి తీసుకు రావడం ద్వారా ఆయన చేసిన కృషి తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో చిరస్మరణీయంగా నిలుస్తుంది.