ఓటు నీ జన్మహక్కు.. అభ్యర్థులు నచ్చకపోతే నోటా నొక్కు

0

హైదరాబాద్‌ (ఆదాబ్‌ హైదరాబాద్‌): ఓటిచ్చేటప్పుడే ఉండాలె బుద్ధి అన్నాడు ప్రజాకవి కాళోజీ.. ఎన్నికల ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజల్లో వచ్చిన మార్పు ఆయన మాటల్ని నిజం చేస్తున్నాయి. ఓటు అనే రెండక్షరాలకు ప్రపంచ గతిని మార్చే శక్తి ఉంది. ఓటు వ్యక్తి అస్తిత్వాన్ని గుర్తిస్తుంది… వ్యవస్థ మార్పు కు నాంది పలుకుతుంది. కానీ ఓటు విలువ చాలా తక్కువ మందికి తెలుసు. ఓటర్లకు ఇష్టం ఉన్నా లేకున్నా ఎవరికో ఒకరికి ఓటు వేయా లనే ఉద్దేశంతో ఓటు వేస్తున్నారు. చాలాసార్లు ఎన్నికలలో నిలబడిన అభ్య ర్థులు ఎవరూ తమకు నచ్చకపోతే వోటింగ్‌కు దూరంగా ఉండడం జరుగుతోంది. దానివలన కొన్నిసార్లు నిజ మైన అభ్యర్థికి చాల నష్టం జరిగే అవకాశం ఉంది, అలాగే సరి కాని వాడు అందలం ఎక్కే పెను ప్రమా దం ఉంది. వీటన్నిటికీ సరైన మందు ‘నోటా’ (నన్‌ ఆఫ్‌ ది ఎబౌవ్‌). 2014కు ముందు వరకూ మన దేశంలో అభ్యర్థులను తిరస్కరించే అవకాశం లేకుండా పోవడంతో తప్పనిసరిగా ఎవరినో ఒకరిని ఎంచుకోవ లసిన పరిస్థితి వచ్చింది. 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో మొట్టమొదటిసారి సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు కేం ద్ర ఎన్నికల సంఘం నోటా అవకాశాన్ని ఓటర్లకు అం దుబాటులోకి తెచ్చింది. ఆ ఎన్నికల్లో దేశ వ్యాప్తంగా 1.1శాతం (60 లక్షలు) ఓట్లు నోటాకు పోలయ్యాయి. ఆ తర్వాత జరిగిన పలు అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో నోటా ప్రాధాన్యం విస్తతంగా పెరుగుతూ వచ్చింది. చివరకు విజేతకు, ఓడిపోయిన అభ్యర్థికి మధ్య ఉన్న ఓట్ల వ్య త్యాసం కంటే కూడా ఎక్కువ ఓట్లు నోటాకు పోలవు తున్నాయి. ఇప్పుడు అభ్యర్థుల గెలుపోటములను నిర్ణ యించేంత కీలకంగా నోటా మారిపోయింది. నోటా ద్వారా తమ తీర్పును వెల్లడించే అవకాశం ఉంటుంది. ఒకవేళ ఏదైనా నియోజకవర్గంలో నిల బడిన అభ్యర్థులకు పడిన ఓట్లకన్నా నోటాకు ఎక్కువ మద్దతు పలికితే అక్కడి గెలుపు చెల్లదు. ఆ నియోజక వర్గం నుంచి తిరిగి ఎన్నికల ప్రక్రియ, ఎన్నికల నోటి ఫికేషన్‌ ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. అయితే నోటా అనేది ఎలక్ట్రానిక్‌ ఓటింగ్‌ యంత్రంపై ఉన్నదనే విషయం కనీసం ఓటరుకు తెలియదు. ఓటరు పోలింగ్‌ బూత్‌లోకి వెళ్లగానే ఈవీఎంలపై వివిధ పార్టీ లకు చెందిన గుర్తులే కనిపిస్తాయి. ఎన్నికల్లో నిలబడిన అభ్యర్థులు నచ్చకపోతే తిరస్కరణ ఓటువేసే అధికారాన్ని కల్పిస్తూ కేంద్ర ఎన్నికల కమిషన్‌ ఓటర్లకు అవకాశం కల్పిం చింది. ఎలక్ట్రానిక్‌ ఓటింగ్‌ యంత్రాల్లో అభ్యర్థుల గుర్తుతోపాటు నోటాను ఏర్పాటు చేశారు. ఎవరికైనా ఓటు వేయాలంటే సదరు అభ్యర్థికో, పార్టీ కో ఓ గుర్తు వుంటుంది. ఆ గుర్తుకు ఓటర్లు ఓటు వేస్తూ ఉంటా రు. అయితే, ఇప్పుడు పోటీలో వున్నవాళ్ళె వరికీ నేను ఓటు వేయడం లేదు అనే ఆప్షన్‌ను ఈవీఎంలలో పొందుపరిచారు. ఆ బటన్‌ నొక్కితే సద రు ఓటరు ఓటు ఎవరికీ పడదు. కానీ ఓటు హక్కును వినియోగించుకున్నట్టే. ఇలాంటి అవకాశం ఇప్పటికే చాలా దేశాల్లో ఓట ర్లకు అందుబాటులో ఉండగా, అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య మైన భారత్‌లో మాత్రం కాస్త ఆలస్యంగా ఇటీవలే అందుబాటులోకి వచ్చింది. ‘నోటా’ను అందుబాటు లోకి తేవాలనుకుంటున్నట్లు ఎన్నికల కమిషన్‌ 2009 లో తొలిసారిగా సుప్రీంకోర్టుకు చెప్పింది. ప్రభుత్వం దీనికి వ్యతిరేకించినా, పౌర హక్కుల సంస్థ పీయూసీ ఎల్‌ దీనికి మద్దతుగా ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం దా ఖలు చేసింది. ఎట్టకేలకు ఎన్నికల్లో ‘నోటా’ను అమ లులోకి తేవాలంటూ సుప్రీంకోర్టు 2013 సెప్టెంబర్‌ 27న రూలింగ్‌ ఇచ్చింది.

అక్షరాస్యులకు ఎలాంటి సమస్య లేకపోయినా, నిరక్షరాస్యులకు ఇది ఇబ్బందికరమని, నోటా ఉందనే విషయం తెలిసే విధంగా ఏదైన గుర్తు కేటాయిస్తే బా గుంటుందనే ప్రముఖ రచయిత సౌదా అరుణ హైకో ర్టులో ‘పిల్‌’ దాఖలు చేశారు. దీనిపై సానుకూలంగా స్పందించిన హైకోర్టు, ‘నోటా’కు క్రాస్‌ గుర్తు కేటా యించాలని, ఎన్నికల కమిషన్‌కు సూచించింది. 2015 సెప్టెంబర్‌ నుంచి దీనికి క్రాస్‌ గుర్తును కూడా ఖరారు చేశారు. నిజానికి అభ్యర్థులెవరూ నచ్చకుంటే తిర స్కార ఓటు వేసే హక్కును భారత రాజ్యాంగం ఎప్పు డో కల్పించింది. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టంలోని 49 (ఓ) సెక్షన్‌ కింద ఓటర్లు ఈ హక్కును ఉపయోగించుకునే వీలుంది. పోలింగ్‌ బూత్‌లోని ప్రిసైడింగ్‌ ఆఫీసర్‌ వద్ద కు వెళ్లి, దీనికోసం 17-ఏ ఫారం తీసుకుని, ఫలానా అభ్యర్థిని తిరస్కరిస్తున్నానని పేర్కొంటూ సంతకం లే దా వేలిముద్ర వేసి బ్యాలెట్‌ పెట్టెలో వేయవచ్చు. ఇది రహస్య బ్యాలెట్‌ విధానానికి విరుద్ధమైనదని, ఓటరు భద్రత ద ష్ట్యా ఇది మంచి పద్ధతి కాదని విమర్శలు వచ్చాయి. అయితే, అప్పట్లో చాలామంది ఓటర్లకు దీనిపై అవగాహన ఉండేది కాదు. ఈవీఎంలు వాడుక లోకి రావడంతో ఎన్నికల కమిషన్‌ చొరవ మేరకు సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలతో ‘నోటా’ అందుబాటులోకి వచ్చింది. దీనిపై విస్త త ప్రచారం జరగడంతో ఢిల్లీ, రాజస్థాన్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌, మిజోరాం రాష్ట్రా లకు జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో చాలామంది ఓటర్లు ‘నోటా’కు ఓటువేశారు. కొన్నిచోట్ల గెలుపొందిన అభ్య ర్థికి, ఓటమి పాలైన సమీప ప్రత్యర్థికి నడుమనున్న ఓట్ల వ్యత్యాసం కంటే ‘నోటా’కే ఎక్కువ ఓట్లు పడ్డా యి. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో ‘నోటా’కు అత్యధికంగా 3.1 శాతం ఓట్లు పడ్డాయి. మధ్యప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్‌లలో 2 శాతం, ఢిల్లీలో 1 శాతం ఓట్లు ‘నోటా’కు పడ్డాయి. ఓటు హక్కు ఎంత ముఖ్యమో.. దాన్ని అంతే పవిత్రంగా, నిబద్ధంగా వినియోగించడమూ అంతే రాజ్యాంగ అవసరం. రాజ్యాంగం మనకు కల్పించిన ఈ ఓటు హక్కు మాటలతో మైమరపించి, అరచేతిలో వైకుంఠం చూపించి తరువాత మరచిపోయే అభ్యర్థు లకు తగిన శాస్తిని నోటా ద్వారా చేయవచ్చు. నోటా నొక్కడం ద్వారా తాను మిమ్మల్ని నమ్మలేనని మొ హం మీదనే చెప్పేయవచ్చు. ప్రత్యర్థి కంటే ఒక్క ఓటు ఎక్కువ వచ్చినా అయిదేండ్లపాటు ఎమ్మెల్యే గానో.. ఎంపీగానో అధి కారం అనుభవించే అవకాశ మిచ్చిన వ్యవస్థ మనది. నోటా వల్ల వోట్ల తేడాతో అభ్యర్థుల జాతకం గల్లంతు అయ్యే ప్రమాదం ఉంది, కావున అభ్యర్థులు జాగ్రత ్తగా వ్యవహరిస్తారు.

దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న ఎన్నికల్లో 30 శాతం కంటే ఎక్కువ ఓట్లు సంపాదించి విజేతలుగా నిలిచిన ప్రజాప్రతినిధుల సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. అటువంటి వారికి నోటా అనేది ఒక గట్టి హెచ్చరిక. ఎన్నికల సమయంలో అభ్యర్థులు చేసే వాగ్దానా లకు, మాటలకు ఒక్కోసారి అంతులేకుండా పోతుంది. శుష్కవాగ్దానాలతో, కల్లబొల్లి కబుర్లతో ఓటర్లను ఏమార్చి వారితో ఓట్లు వేయించుకుని తరువాత మొ హం తిప్పే అభ్యర్థుల వైఖరిపై ఏమీ చేయాలో తెలి యక, ఎలా ఆగ్రహం వ్యక్తం చేయాలో తెలియక ప్రజ లు కొట్టుమిట్టాడేవారు. ఇలాంటి సమయంలో వారికి లభించిన ఆయుధం ‘నోటా’. మాటల గారడీ అభ్య ర్థులను తాము ఎన్నుకోలేమంటూ వారిని తిరస్కరి స్తూ నోటాతో వారికి చెక్‌ పెట్టేందుకు ఓటర్‌కు ఇప్పుడు అవకాశం లభించింది. ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటే ప్రధాన ఆయుధం. ప్రజ లు ఓటేస్తే గెలుస్తారు. వేయకపోతే ఓడిపోతారు. మరి తిరస్కరిస్తే.. చెల్లకుండా పోతారు. ఇప్పుడు చెల్లని ఓట్ల కంటే కూడా చెల్లని అభ్యర్థుల సంఖ్య పెరిగిపోతోంది. ఈవీఎమ్‌ల పుణ్యమా అని ప్రజాస్వామ్య భారతంలో ప్రజలకు ఈ మహదవకాశం దక్కింది. ఉన్న వారిలో ఎవరో ఒకర్ని చచ్చినట్టు ఎన్నుకోవాల్సిన పనిలేదు. వారెవరూ వద్దనుకునే అవకాశం అందిరావడంతో జనం రోజురోజుకూ, ఎన్నిక ఎన్నికకూ నోటా బాట పడుతున్నారు. కొన్ని సందర్భాల్లో ఉన్న అభ్యర్థుల కంటే ‘నోటా’ కాటుపడ్డ ఓట్లే ఎక్కువగా ఉన్న దాఖ లాలూ ఉన్నాయి. అయితే నోటా వల్ల ఇంత మంచి జరుగుతున్నా ఎందుకో ప్రభుత్వం కానీ, ఎన్నికల సంఘం కానీ, స్వచ్చంద సంస్థలు కానీ దాని గురించి ఎక్కువ ప్రచా రం చేస్తునట్లు కనిపించదు. సరైన ప్రచారం లభిస్తే దేశంలో ఎదో ఒక ఎన్నికలలో నిలబడిన అభ్యర్థుల కంటే నోటాకు ఎక్కువ వోట్లు వచ్చి ఆ ఎన్నిక చెల్ల కుండా పొతే అపుడు కానీ అభ్యర్థులకు సరైన గుణపాఠం లభించదు.అలాగే ఒక స్థానంలో నిలబడిన అభ్యర్థుల కంటే నోటాకు ఎక్కువ ఓట్లు వస్తే ఆ ఎన్నిక చెల్లకుండా ఉండడమే కాకుండా ఆ అభ్యర్థులు ఎవరూ కనీసం 6 సంవత్సరాలు ఎటువంటి ఎన్నికలలో నిలబడే అర్హత లేకుండా శిక్షవిధిస్తే అపుడు తప్పుడు హామీలు, అలవిమాలిన వాగ్దానాలు ఇచ్చే పార్టీలకు, అధికార మదంతో,డబ్బు జబ్బుతో పిచ్చిచేష్టలు చేసే అభ్య ర్థులకు గట్టి ఎదురుదెబ్బ తగిలే అవకాశం ఉంటుంది. దానితో పార్టీలు, అభ్యర్థులు ముందుముందు అయి నా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించవలసి వస్తుంది. అపుడే నోటా విలువ పెరుగుతుంది. నమ్మి ఓటు వేయడం కంటే నమ్మకం లేదని చెప్పడమే మేలనుకునే యువత సంఖ్య పెరుగుతోంది. అందుకే నోటా పదునెక్కుతోంది. మాయమాటలు చెప్పి..ఓటర్లను బుట్టలో వేసుకున్నామనుకుంటే అది భ్రమేనన్న చైతన్యం పెరుగుతోంది. అందుకే నోటా వేటు పడకూడదనుకుంటే నోటిమాటకు విలువివ్వాలి. చేయగలిగేదే చెప్పాలి. నిజాయితీని నిలబెట్టుకోవాలి. ఓటు మాట ఎలా ఉన్నా ముందు నోటా బారిన పడ కుండా తమ పరువును కాపాడుకోవాల్సిన అగత్యం ఇప్పుడు అన్ని పార్టీల అభ్యర్థులకూ ఏర్పడింది. ప్రజా స్వామ్యంలో ఏదైనా చేయవచ్చు అని అనుకునే అభ్యర్థులకు నోటా ఓ గుణపాఠం. నోటా ఎక్కువైతే ఆ అభ్యర్థి విలువ తగ్గినట్లే.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here